ਕੈਨੇਡਾ-ਭਾਰਤ ਤਣਾਅ: 41 ਡਿਪਲੋਮੈਟ ਵਾਪਸ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਕੌਂਸਲੇਟ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਰੁਕੀਆਂ

19 ਅਕਤੂਬਰ 2023 ਨੂੰ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਮੇਲਨੀ ਜੌਲੀ ਨੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ 41 ਡਿਪਲੋਮੈਟ ਭਾਰਤ ਛੱਡ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਡਿਪਲੋਮੈਟਿਕ ਛੋਟ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਦੀ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਪੰਜਾਬ ਸਮੇਤ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਕੈਨੇਡਾ ਆਉਣ ਦੇ ਚਾਹਵਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਪਿਆ।

ਤਣਾਅ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ

18 ਸਤੰਬਰ 2023 ਨੂੰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਜਸਟਿਨ ਟਰੂਡੋ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਏਜੰਸੀਆਂ ਇਸ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਦੋਸ਼ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਏਜੰਟ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਨਾਗਰਿਕ ਹਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਨਿੱਝਰ ਦੇ ਕਤਲ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਨ। ਨਿੱਝਰ ਨੂੰ 18 ਜੂਨ 2023 ਨੂੰ ਸਰੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੇ ਬਾਹਰ ਗੋਲੀਆਂ ਮਾਰੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ "ਬੇਤੁਕਾ" ਕਹਿ ਕੇ ਰੱਦ ਕੀਤਾ; ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 2020 ਵਿੱਚ ਨਿੱਝਰ ਨੂੰ ਅੱਤਵਾਦੀ ਐਲਾਨਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। 21 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਖ਼ਤਰੇ ਦੱਸ ਕੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਲਈ ਵੀਜ਼ਾ ਸੇਵਾਵਾਂ ਆਰਜ਼ੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਰੋਕ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀਆਂ ਵੀਜ਼ਾ ਸੇਵਾਵਾਂ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।

ਸੀਬੀਸੀ ਮੁਤਾਬਕ ਭਾਰਤ ਨੇ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਡਿਪਲੋਮੈਟਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਬਰਾਬਰ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 10 ਅਕਤੂਬਰ ਦੀ ਸਮਾਂ-ਸੀਮਾ ਦਿੱਤੀ। ਜੌਲੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕੈਨੇਡਾ ਜਵਾਬੀ ਕਾਰਵਾਈ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ।

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਮੁੰਬਈ ਅਤੇ ਬੰਗਲੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾਵਾਂ ਬੰਦ

ਸਟਾਫ਼ ਘਟਣ ਕਾਰਨ ਕੈਨੇਡਾ ਨੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਮੁੰਬਈ ਅਤੇ ਬੰਗਲੁਰੂ ਦੇ ਕੌਂਸਲੇਟਾਂ ਵਿੱਚ ਆਹਮੋ-ਸਾਹਮਣੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਰੋਕ ਦਿੱਤੀਆਂ; ਸਿਰਫ਼ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਹਾਈ ਕਮਿਸ਼ਨ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਰਿਹਾ। ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਮੰਤਰੀ ਮਾਰਕ ਮਿਲਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਵੀਜ਼ਾ ਅਰਜ਼ੀ ਕੇਂਦਰ ਤੀਜੀ ਧਿਰ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਮ ਵਾਂਗ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਰਹਿਣਗੇ, ਪਰ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਉੱਤੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਨੂੰ ਵੱਧ ਸਮਾਂ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਸਰਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਅਧਿਕਾਰੀ 27 ਤੋਂ ਘਟ ਕੇ ਪੰਜ ਰਹਿ ਗਏ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ 45 ਫ਼ੀਸਦੀ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ, 27 ਫ਼ੀਸਦੀ ਨਵੇਂ ਪੀਆਰ ਅਤੇ 22 ਫ਼ੀਸਦੀ ਆਰਜ਼ੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਕਾਮੇ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਸਨ।

ਅਰਜ਼ੀਕਾਰ ਹੈਰਾਨ

ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈੱਸ ਮੁਤਾਬਕ 20 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਕੌਂਸਲੇਟ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਨੋਟਿਸ ਲੱਗਿਆ ਮਿਲਿਆ ਕਿ ਕੌਂਸਲਰ ਸੇਵਾਵਾਂ ਆਰਜ਼ੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਬੰਦ ਹਨ ਅਤੇ ਲੋਕ ਦਿੱਲੀ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਨ। ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ ਦੇ ਗੁਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਟੱਡੀ ਵੀਜ਼ਾ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ ਸੀ। ਸੰਗਰੂਰ ਦੇ ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਵੀ ਉਸ ਦਿਨ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਅਤੇ ਬਾਇਓਮੈਟ੍ਰਿਕਸ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਵਾਉਣ ਆਏ ਸਨ।